املش نيوز:”نماتد” برای اولین بار در سال ۱۳۷۲ در منطقه چایکاری شهرستان املش دیده شده است و هماکنون یک سوم اراضی چایکاری شمال کشور در استانهای گیلان و مازندران، یعنی 10 تا 21 هزار هکتار باغ چای آلوده به این بیماری هستند.
نوعی بیماری موسوم به “نماتد” که مولد زخم ریشه است، در باغهای چای شمال شیوع یافته و به صورت لکهای در باغات چای دیده میشود، به گونهای که هماکنون یک سوم باغات چای شمال به این بیماری مبتلا شدهاند.
شدت این بیماری به فاکتورهایی مانند بافت خاک، شرایط آب و هوایی، مدیریت باغ و عدم مصرف بهینه کود ارتباط دارد و بیشترین خسارت “نماتد” در خاکهای رسی با زهکشی نامناسب صورت میگیرد.
جمعی از کارشناسان با تأکید بر کنترل این بیماری با رعایت اصول بهزراعی، میگویند: مسن بودن بوتههای چای و هرگونه مدیریت نامناسب از جمله رشد علفهای هرز، سبب افزایش این آفت خواهد شد. قرنطینه کردن لکههای آلودگی باغهای چای و نیز جلوگیری از نقل و انتقالات خاک و نهالهای آلوده به باغ سالم در کنترل این بیماری اهمیت دارد. آنان استفاده از روشهای زراعی، از جمله وجین علفهای هرز، فوکا زدن، استفاده از کودهای آلی بهویژه کمپوست و بقایای گیاهی و کود دامی و اتخاذ سیستم تغذیه مناسب را از جمله راهکارهای مناسب برای مقابله با این بیماری میدانند.
با توجه به شیوع “نماتد مولد زخم ریشه چای”، باید با شناسایی ارقام مقاوم به این بیماری، نسبت به معرفی این گونه ارقام اقدام کرد.
“نماتد مولد زخم ریشه” که انگل داخلی و مهاجر ریشه چای است، با ورود به داخل ریشه و تغذیه از آن باعث نکروزه و از بین رفتن ریشههای مویی، کوچک شدن بوته و در نهایت کاهش برگ سبز چای میشود.
توسعه و فعالیت این آفت با درجه حرارت اعماق خاک “تا عمق 30 سانتیمتری”، رطوبت خاک، تعداد روزهای یخبندان، مقدار و ارتفاع برف همبستگی نزدیک دارد.
به هرحال بهجز “نماتد مولد زخم ریشه چای”، بیماریهایی که حائز اهمیت باشد در باغات چای استان گیلان وجود ندارد و آفاتی مانند “شپشک آرد آلود”، “کنه قرمز” و “شته سیاه” بیشتر فصلی هستند که مبارزه با آنها توسط حشرات مفیدی که در طبیعت وجود دارد یا “سوسک کریپت” که رهاسازی میشوند، کنترل شده و نیازی به سمپاشی ندارد. از اینرو کشور ایران یکی از معدود کشورهایی است که چای سالم و عاری از سم تولید میکند.
معضل قدیمی بودن بوتهها که گاه عمرشان نزدیک به 100 سال است، به رغم کاهش بازده باغات چای نسبت به سالهای ابتدایی بهرهبرداری موجب مهاجرت و دست کشیدن کشاورزان از باغها و هجوم سرمایهداران به مناطق خوش آب و هوا را فراهم کرده است.
همچنین قدیمی بودن کارخانجات چای خشککنی و پایین بودن تکنولوژی فرآوری، کیفیت چای تولیدی را به شدت کاهش داده و باعث شده بخشی از تولیدات سالهای گذشته در انبارها بدون خریدار بماند، درحالی که چای ایران یکی از نژادهای خوب چای در دنیا است و از نظر کیفیت دارای جایگاه خوبی است.
درباره تحول و بازنگری اساسی در تکنولوژی صنعت چای ایران، صاحبنظران اقتصادی معتقدند، بهینهسازی کشت، داشت و برداشت گیاه چای با رویکرد روشهای نوین در جهت بالا بردن میزان مواد مؤثره و همراه کردن کشت گیاهان دارویی با گیاه چای جهت اقتصادیکردن کشت چای از جمله راهکارها برای این تحول است.
بهینهسازی و اصلاح عملیات و نیز فرآوری چای سیاه، شامل تبدیل روش ارتدکس C.T.C با بهینهسازی خشک کردن چای جهت استفاده کمتر از سوخت و جایگزینی منبع حرارتی بخار و استفاده از سیستمهای مدرن، فرمولاسیون چای جهت ایجاد عطر و طعم همسان با ذائقه مردم ایران و فرمولاسیون چای با گیاهان دارویی به عنوان ترکیب در جهت ارتقاء مزه و طعم و در نهایت رقابت با چای خارجی از دیگر روشها است.
اصلاح بستهبندی چای در کارخانجات چایسازی، اصلاح بستهبندی چای کیسهای و توجه به سیستم بستهبندی مدرن جهت نیاز و خواست مصرفکننده، ایجاد صنایع جانبی، توسعه پروژه استخراج کافئینگیری، تولید چای سبز، بازنگری به استاندارد چای در ایران و مطابقت آن با دانش روز و استاندارد جهانی چای در دنیا از مؤلفههای عمده تحول تکنولوژی صنعت چای ایران است.