املش نیوز:درحالی كه این روزها قیمت برنجهای داخلی روند تقریباً باثباتی را تجربه میكند، اما افزایش واردات برنج و كشفیات قاچاق این محصول نشان میدهد همچنان هشدارهایی برای تهدید برنجهای ایرانی به انبارنشینی وجود دارد. انگار چرخه تكراری برنج اینگونه است كه واردات رسمی و غیررسمی به مانند میزان تولید داخلی بیشتر شود، اما حاصل اولی بر سر سفرههای ایرانیان باشد و حاصل دومی در انبارها!
به گزارش خبرگزاری ایسنا، هنوز مدت زیادی از رفع اتهام برنجهای خارجی به آلوده بودن آنها نمیگذرد كه با حل این مشكل برنجهای خارجی، بار دیگر فشارها بر آنها كم و آنچه حاصل شده، افزایش 96 درصدی واردات رسمی و 187 درصدی كشفیات قاچاق برنج است. البته شاید نتوان از افزایش این كشفیات برداشت كرد كه حجم كلی قاچاق برنج نیز زیادتر شده است، اما این را هم نمیتوان كتمان كرد. از سوی دیگر، طبق قانون این برنجهای كشف شده میتوانند پس از به مزایده گذاشتن وارد بازار ایران شوند كه حجم آن هم بیش از دو هزار تن برآورد میشود.
در مورد واردات رسمی برنج كه میتوان به آمارهای گمرك كشور اشاره كرد. طبق آخرین آمار این سازمان، میزان برنج وارد شده در 9 ماهه امسال، 991 هزار و 70 تن برنج به ارزش 819 میلیون و 390 هزار دلار وارد كشور شده است كه این میزان 21/2 درصد از ارزش و 90/2 درصد از وزن كل واردات به كشور طی این مدت را شامل میشود.
از سوی دیگر، در مدت مشابه سال گذشته، 909 هزار و 500 تن برنج به ارزش 417 میلیون و 990 هزار دلار وارد كشور شده بود.
بدین ترتیب میزان واردات برنج در 9 ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال 1387، از نظر وزن 97/8 درصد و از نظر ارزش 03/96 درصد افزایش داشته است.
همچنین در هشت ماهه امسال این میزان تغییرات افزایش 17 درصدی وزنی و 22/112 درصدی ارزشی را نشان میداد. این ارقام در هفت ماهه امسال نیز به ترتیب افزایش 75/39 و 167 درصدی بود. این روند در نیمه اول سال جاری هم به همین شكل بود و میزان واردات برنج طی این مدت نسبت به مدت مشابه در سال گذشته از نظر وزن و ارزش به ترتیب 4/54 و 72/215 درصد افزایش داشت.
مقایسه این آمار نشان از كاهش میزان افزایش وزنی و ارزشی واردات به كشورمان در ماههای اخیر نسبت به ماه قبل خود دارد كه در آذر ماه این روند متوقف شد.
مقایسه آمار 9 و هشت ماهه واردات برنج حاكی از واردات بیش از 64 هزار و 470 تن برنج به ارزش 52 میلیون و 990 هزار دلار در آذر ماه است كه این میزان در آبان ماه، بیش از 45 هزار و 200 تن برنج به ارزش 37 میلیون دلار بود.
در مهر و شهریور ماه امسال هم این میزان واردات برنج به ترتیب 78 هزار و 149 هزار تن بوده كه این ارقام نشان میدهد، هرچند تا قبل از آبان ماه روند واردات برنج به كشور روند نزولی به خود گرفته بود، اما در آذر ماه این روند تغییر كرد و صعودی شد. چرا كه مقایسه دو رقم واردات برنج در ماههای آذر و آبان حاكی از افزایش حدود 42 درصدی دارد.
اما همه اینها آمار واردات رسمی برنج كشور است. در مورد واردات غیررسمی هرچند نمیتوان آمار قابل اتكایی داد، اما در همین مورد هم گمرك كشور آماری دارد. بر این اساس، طی 9 ماهه امسال، میزان ارزش برنج قاچاق كشف شده 19میلیارد و 457 میلیون و 796 هزار و 917 ریال با سهم 97/0 درصدی از كل كالاهای قاچاق كشف شده است كه نسبت به رقم شش میلیارد و 763 میلیون و 170 هزار و 811 ریال با سهم 26/0 درصدی از كل قاچاق كشف شده 9 ماهه سال گذشته، 70/187 درصد افزایش یافته است.
از آنجایی كه طبق اعلام خود گمرك، بهطور متوسط 95 درصد این آمارهای قاچاق مربوط به واردات است، بنابراین میتوان اینگونه برداشت كرد كه از بیش از 19 میلیارد ریال برنج قاچاق كشفشده، بیش از 18 میلیارد مربوط به بخش واردات است.
حال اگر نتوان گفت پس با توجه به این افزایش، میزان كل قاچاق برنج كشف نشده نیز زیادتر شده است، اما هرگز این موضوع را رد نیز نمیتوان كرد.
جدای از این، بحث ورود این كالای قاچاق كشف شده به بازار ایران است كه حتی مسئولانی چون وزیر بازرگانی نیز نسبت به این قضیه اعتراضهایی كردهاند.
با وجود این، اگر بخواهیم میزان وزن 18 میلیارد ریال برنج قاچاق كشف شده در بخش واردات را محاسبه كنیم نیز طبق رقمی كه گمرك اعلام كرده، باید هر كیلو برنج خارجی را 800 تومان فرض كرد و با این احتساب، آن وقت میزان برنج قاچاق كشف شدهای كه امكان دارد وارد بازار ایران شود، دو هزار و 250 تن خواهد بود.
با توجه به این آمارهای رسمی و غیررسمی واردات برنج به كشور، محاسبه میزان مورد نیاز برنج به كشور نیز لازم است كه نشان داده شود چقدر به واردات نیاز است.
در این بخش نیز میتوان به چند منبع اكتفا كرد. از سوی مقامات دولتی چندی پیش مجید پارسانیا ـ مدیرعامل سابق شركت بازرگانی دولتی ایران ـ سرانه مصرف برنج در كشور را حدود 40 كیلوگرم اعلام كرده بود كه با توجه به جمعیت بیش از 70 میلیون نفری كشور، میتوان میزان مصرف برنج در ایران را بیش از دو میلیون و 800 تن برآورد كرد. علاوه بر این، رقمی نیز توسط دلاور حیدرپور ـ قائممقام معاونت زراعت وزارت جهاد كشاورزی ـ منتشر شده كه طبق برآورد او، میزان مصرف برنج مورد نیاز كشور در حدود 5/2 میلیون تن در سال است.
در مورد میزان تولید برنج كشور نیز میتوان به آمار یكی از اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات برنج كشور اشاره كرد كه این میزان را دو میلیون و 100 هزار تا دو میلیون و 300 هزار تن برنج سفید اعلام كرده است.
برآورد سازمان خواروبار و كشاورزی ملل متحد (فائو) نیز در این مورد به این رقم نزدیك است و میزان تولید برنج ایران در سال 1387 را دو میلیون تن برآورد و اعلام كرده كه این میزان با 100 هزار تن افزایش در سال جاری به دو میلیون و 100 هزار تن خواهد رسید.
بنابراین در بهترین حالت، میزان تولید برنج داخلی، دو میلیون و 300 هزار تن (بالاترین رقم اعلام شده) خواهد بود كه نشان میدهد، 500 هزار تن كمتر از بالاترین رقم اعلام شده در مورد میزان نیاز كشور به این محصول است. این یعنی كشور به 500 هزار تن واردات برنج نیاز دارد.
با این اوصاف میزان واردات برنج از نظر فائو در سال گذشته یك میلیون و 100 هزار تن بود و در سال جاری به یك میلیون و 200 هزار تن میرسد كه آمارهای اعلام شده گمرك نیز به این ارقام نزدیك است. چرا كه در سه فصل سال جاری، حدود یك میلیون تن برنج وارد كشور شده است.
حال با این احتساب میتوان نتیجه گرفت كه میزان واردات برنج (فقط رسمی) به ایران دقیقاً دو برابر نیاز است و بهجای 500 هزار تن، بیش از یك میلیون تن برنج وارد كشور میشود.
همین واردات زیادتر از حد نیاز را در سخنان مقاماتی چون مسئول كمیته تولید خانه كشاورز استان مازندران نیز میتوان دید كه در این مورد گفته است: در طول چهار سال گذشته درحالی كه مجموعاً یك میلیون تن كمبود برنج داشتیم، اما طی این سالها هشت میلیون تن برنج وارد كشور شده است.
انبارنشینی برنج ایرانی هم مهمترین پیامد این میزان واردات است كه قبل از این غلامعلی قربانی ـ عضو هیأت مدیره انجمن برنج ایران ـ به آن اشاره و اذعان كرده است: 20 تا 25 درصد محصول سال گذشته برنجكاران داخل انبارهای كارخانهها باقی مانده است؛ ضمن اینكه به دلیل مطلوب نبودن شرایط بهداشتی كارخانهها، حدود 10 تا 15 درصد تولید برنج سال گذشته نیز در منازل كشاورزان نگهداری میشود.
در این مورد جمیل علیزاده شایق ـ دبیر انجمن برنج ایران ـ هم آمار داده است: حداقل نیمی از تولید سال 1387 و 1388 در انبارها مانده است.
بنابراین در این شرایط واردات بیش از نیاز، یعنی تهدید به انبارنشینی برنجهای ایرانی كه اگر روزگاری با بهانه گران بودن خریداری نمیشدند، اما امروز قیمتهای آن نیز آنچنان روند صعودی نداشته است كه با این استدلال مردم آنها را نخرند.
در مورد قیمت برنج نیز میتوان به آخرین آمار بانک مرکزی از متوسط قیمت خرده فروشی برخی از مواد خوراکی در تهران اشاره كرد كه در گزارش هفته منتهی به 23 بهمن ماه امسال اعلام كرده است: قیمت برنج داخلی درجه یک نسبت به هفته قبل، معادل 7/0 درصد و برنج داخله درجه دو، یك درصد افزایش یافت. قیمت برنج غیرتایلندی نیز معادل 6/1 درصد افزایش یافته است.
مشاهدات در سطح شهر تهران نیز تقریباً این موضوع را تأیید میكند. در نقاطی از شهر تهران، برنج صدری كیلویی 2000 تومان، دم سیاه اعلاء 3000 تومان، هاشمی 2400 و 2800 تومان بوده كه در اواخر آذر ماه با قیمت كیلویی سه هزار تومان عرضه میشد.
همچنین این روزها دیگر خبری از برنجهای داخلی كشور كه در اواخر آذر ماه با قیمت 3700 تومان در بازار امام حسین فروش میرفتند نیست.
در استانهای شمالی كشور نیز بهنظر میرسد وضعیت بهتر است و بر اساس مشاهدات، برنج هاشمی درجه یك در نقاط مختلف استان گیلان با قیمت 2000 تومانی به فروش میرسد كه قبل از این هم 1800 تا 2000 قیمت داشت.
برنج نوع كاظمی نیز درحالی كه در برخی از نقاط این منطقه با قیمت 1500 تومان عرضه میشود، در اواخر آذر ماه با قیمت 1600 تومان و در تهران 1800 تومان به دست مردم میرسید.
وضعیت قیمت برنجهای خارجی نیز آنقدر مطلوب نیست كه بتوان گفت به این دلیل مردم سراغ این برنجها میروند؛ چرا كه برنجهای هندی هم با همان قیمت 2000 تومان و برنجهای پاكستانی با قیمت 1800 تومان و با كیفیت پایینتر 1300 تومان در نقاطی از تهران به دست مردم میرسد. برنج محسن نیز با قیمت 1650 تومان عرضه میشود. در كنار این قیمتهای نزدیك برنجهای خارجی به برنجهای داخلی دیگر برنجهای تایلندی كیلویی هزار تومانی نیز دیده نمیشود.
همه اینها نشان میدهد، درحالی كه قیمت برنجهای داخلی كه تاكنون خیلیها به بهانه بالا بودن آن، به برنجهای خارجی رو آورده بودند آنقدر بالا نیست كه با این بهانه برنجهای ایرانی را نخرند، افزایش واردات رسمی و غیررسمی در كنار تغییر ذائقههای ایرانیان به استفاده از برنجهای خارجی موجب شده همچنان اولویت خرید خیلی از ایرانیان برنجهای خارجی باشد. البته در این اتفاق نمیتوان دستكاری در برنجهای داخلی را نادیده گرفت كه برخی وقتی لولههای بخاری را در مركز برنجهای داخل گونی برنجهای ایرانی قرار میدهند و از این طریق برنجهای خرده و بیكیفیت را در میان برنجهای باكیفیت میریزند، نمیدانند چه بلایی بر سر برنج ایرانی نازل میكنند!
حال در این شرایط كه وزیر بازرگانی از واگذاری تولید، توزیع و تنظیم بازار برنج به مدیران محلی خبر میدهد و سپس میگوید این خبر به منزله این بود كه در كارهایی مثل تعیین تعرفه تنها از مدیران محلی نظرخواهی شود، باید پرسید كه این موضوع كجای این مشكل محصول باسابقه كشورمان را حل خواهد كرد؟ انگار بهجای این تدبیر، وزیر بازرگانی باید برای تغییر مجدد ذائقه ایرانیان به استفاده از برنجهای داخلی فكری بكند.