بخش تحلیلی –
اوایل پاییز 1381 و در شرایطی که نام “شهرام جزایری عرب” برای افکار عمومی و محافل رسانه ای ایران ناآشنا بود، دکتر احمد توکلی با ارسال نامه سرگشاده ای خطاب به رئیس قوه قضائیه، خواستار انتشار جزئیات تخلفات شهرام جزایری و آقازاده ها و صاحبمنصبان مشهور همدست وی شد.
در روزهای اخیر که نام شهرام جزایری با فرار عجیب و سوال برانگیز وی مجددا در کانون افکار عمومی قرار گرفته است، باز خوانی این نامه می تواند مفید باشد:
بسم الله الرحمن الرحيم
برادر ارجمند حضرت آيت ا… هاشمي شاهرودي
رياست محترم قوه قضاييه
سلام عليكم
بنا براطلاعات قابل اعتماد ، اخيراً جواني كه كمتراز 30 سال سن و 9 سال سابقه كارتجاري دارد به حكم دادگاه ويژه مبارزه با مفاسد مالي ، دستگيرشده ودرارتباط با اتهامات انتسابي به وي ، پسران چندمقام بلندپايه فعلي وقبلي قضايي و تقنيني تحت پيگرد قرارگرفته و برخي از آنان دربازداشت به سر مي برند . حسب اطلاع، محتويات پرونده ،حاكي است كه نامبرده با ثروت هاي ميلياردي حاصل از زدوبند ، به طورمستقيم ياغير مستقيم ، از موقعيت و تفوذعوامليدرمجلس و شوراي نگهبان و دستگاههاي اجرايي ، براي رسيدن به مطامع خويش سوء استفاده كرده است . به اين روحاني خيرو مردمي به نام امورخيريه ، يا آن روزنامه جناحي براي اهداف خويش ظاهرسياسي ،يا فلان تعداد نماينده مجلس كمك مالي مي كرده است تا بتواند به اهداف خويش دست يابد . خلاصه آنكه از ساده انديشي و يا دنياطلبي عناصر ووابستگاني درقواي مختلف و جناح هاي متفاوت پلي ساخته است براي ثروت اندوزي . اينجانب درانجام وظيفه واجب خيرخواهي براي رهبران اسلامي و مردم كشور ، برخود لازم مي دانم كه توجه جنابعالي رابه موارد ذيل جلب مي كنم :
1ـ درمبارزه با فساد ، اين بار، قوه قضاييه جدي به نظر مي رسد . اين امر از همين پرونده آشكار مي گردد . جا دارد همه از قوه قضاييه و قضات شجاع پرونده تشكر كنند و توفيق آنان را در اين ماه پربركت از خداوند عادل منتقم بخواهند .
2ـ ظاهراً قوه قضاييه سياست خويش را برعدم اطلاع رساني درخصوص اينگونه پرونده ها قرارداده است . دادستان محترم كل كشور ، جناب آقاي نمازي اخيراً درمصاحبه اي ضمن تاييد ضمني اين سياست ، فرموده اند كه هدف قوه قضاييه ، جلوگيري از پيدايش ناآرامي و تشويش اذهان است . اين روش به دلايل متعددي كه در پي ، خواهد آمد ، نادرست ومخالف مصالح ملي است .
3ـ جنابعالي درمصاحبه اي از مردم و مسئولان خواسته ايد كه در عدالتخواهي و مبارزه با فساد از قوه قضاييه حمايت كنند چندي پيش بنده در ملاقات خصوصي با شما، عرض كردم كه اگر مردم از اقدامات انجام شده در اين موارد آگاه شوند . وببينند كه دستگاه قضايي بي طرفانه و بدون ملاحظه تعلقات سياسي و صنفي به تعقيب مجرمان مي پردازد ، قطعاً از حمايت دريغ نخواهد كرد .
چگونه از مردم و مسئولان انتظارداريد درامري كه نمي دانندو ازآن آگاهي ندارند از شما حمايت كنند ؟ فراموش نكنيم كه به دليل برخي عملكردهاي غيرقابل دفاع در گذشته و نيز تبليغات تخريبي ، قوه قضاييه در اذهان بسياري از افراد متهم به سياسي كاري و جانبداري است ، نه ميانه داري عادل و بي نظر. دراين فضا براي بازگرداندن اعتبار از دست رفته ، قدم اول محرم دانستن مردم است .
4ـ اطلاع رساني سريع و تا حد ممكن صريح در اين موارد باعث افزايش اعتماد مردم مي گردد . وقتي مردم ببينند كه قاضي شجاعي فرزند مقامات ارشد دستگاه خويش را بازداشت ميكند به قدرت نمايندگان دنيا طلب و بي اعتنا به جايگاه بلند مجلس شوراي اسلامي ، اعتنايي ندارد ، مقامات ارشد بانكي كشور را تحت پيگرد قرارمي دهد و دراين عملكرد هيچ نشاني هم از شائبه هاي سياست زدگي و گروه گرايي و تعصبات صنفي نبينند ، اميدشان زنده شده و با ادامه اين روش ، به تدريج اعتمادشان تجديد مي گردد . در وضع فعلي سرعت درخبررساني اهميت بيشتري دارد زيرا با حضور تجاوزكارانه و سلطه طلبانه نيروهاي آمريكايي درمنطقه اقداماتي كه اعتماد عمومي را به حاكميت افزايش دهد ضروري تراست اين امر روشني است كه افزايش اعتماد عمومي ، امنيت ملي را تقويت مي كند .
5ـ بديهي است اجراي احكام و حدود الهي اثرتربيتي و باز دارنده دارد . قوه قضاييه در نواختن شلاق قانون برپيكر مجرمان اخلاق شكن درميدان هاي شهر به همين دليل متمسك بود . و به رغم برخي اعتراضات ، حاضر نشد به توهم بيم ناآرامي دست از علني شدن كاربردارد . چرااكنون براي امساك از اطلاع رساني به دليل ناوارد حفظ آرامش تمسك مي شود ؟ وقتي رهبرانقلاب به جنابعالي مي فرمايند كه دربرخورد با مفسدان هيچ خط قرمزي نداريم و قاطبه ملت ايران ، جز اندكي منتفع از فساد ، تشنه عدالت اند ، و شما بحمدا… گام تازه اي دراين ميدان يبرداشته ايد چرا بايد نگران آگاه ساختن مردنم باشيد؟ كدام ناآرامي و تشويش ؟
6ـ ممكن است چنين استدلال شود كه اطلاع رساني بايد پس از رسيدگي و صدور حكم صورت گيرد در حاليكه نفس رسيدگي و تعقيب افراد صاحب مقام يامنسوبان آنان اهميت دارد .
حتي اگر پايان كاربه تبرئه برخي از اين متهمان منجر شود ، اطلاع قبلي مردم مفيد ، بلكه ضروري است . زيرا اين امرمرسومي درجهان و ايران و مورد انتظار مردم است . مگر بسياري از متهمان مطبوعاتي يا افراد سياسي متهم نبوده اند كه قبل از صدور حكم ، قوه قضاييه درباره شان اطلاعيه صادر كرده است ؟ چرااينجا نكند ؟ مردم بايد حس كنند كه در قضاي اسلامي ، شهروند درجه اول و دوم نداريم ، عدالت استثناناپذير است و اساس نظام برعدالت است . و اين عدم تبعيض نه تنها در محاكمه و اجراي حكم بلكه درخبررساني نيزرعايت مي شود .
7ـ حمايتي كه شما درآغازراه و درمسير رسيدگي به پرونده بدان نياز داريد بسيار مهمتراز پايان كاراست . پنهان ماندن اطلاعات پرونده ، از مردم ، به مفسدان و حاميان فاسد يا ساده نگر آنان امكان مي دهد كه انواع فشارها و تماس ها را به كارگيرند و قاضي راازانجام وظيفه بازدارند در حاليكه دسته اي از حاميان ذينفع را ازاعمال فشار بازمي دارد .
8- تجربه نشان داده است كه دراينگونه موارد، سياست زدگي به سرعت برپرونده سايه مي افكند فاسدان با چندواسطه هم كه شده مي توانند ابزاررسانه اي را به كارگيرند تا با سياسي كردن پرونده دررسيدگي عادلانه اخلال كنند . آشكارشدن اين پرونده ومشابه آن قبل از چنين تحركاتي ، خود بهترين گواه غير سياسي بودن تلاش قوه قضاييه بود.
9ـ با توجه به وضعيت كشور وگسترش وتنوع وسايل ارتباط جمعي ، اينگونه اخبارپنهان نمي ماند ، بلكه با تاخير دراطلاع رساني ، تنها مديريت افكارعمومي از شما سلب شده ودر دست ديگران از جمله مخالفان ملت ايران و اسلام عزيز قرارخواهد گرفت و سرانجام وقتي شما به ميدان وارد مي شويد كه خود متهم هستيد ، نه قاضي . دراين صورت ، اقدامات خداپسندانه و مردمي شما نه تنها چندان اعتمادبرانگيز نخواهد بود ،بلكه جوبي اعتمادي را دامن مي زند . و خواهند گفت چون پاي مقامات سياسي يا روحاني درميان بود پنهان كاري كرده اند تا موضوع را سرهم بندي كنند تعلل در اطلاع رساني سريع ، اين نقطه قوت را خداي ناخواسته به نقطه ضعف بدل خواهد سلخت .
10ـ گاهي چنين استدلال مي شود كه آگاه ساختن مردم باعث هتك آبروي اشخاص محترمي مي شود كه متهمان بدان ها منسوب اند. اولاً حفظ آبروي نظام سياسي و مصالح ملي به هيچ وجه با حفظ آبروي هيچ كس قابل قياس نيست . ثانياً اين ميدان آزمايشي است براي مقامات سياسي و روحاني يا جناح هاي محترم سياسي كه باطرد عناصرفاسد ، براي دنيا و آخرت خويش آبرو كسب كنند مگرفراموش كرده ايم كه مجتهد مبرزي مانند آيت ا… محمدي گيلاني رييس دادگاه انقلاب اسلامي اول انقلاب ورييس محترم فعلي ديوانعالي كشور، حكم اعدام فرزند مجرم خويش را شخصاً صادر كرد؟ يادمان رفته كه مرحوم آيت ا.. طالقاني آن روحاني مبارزو خستگي ناپذير، وقتي فساد و انحراف پسرش بروي آشكارشد عليه اوبيانيه صادر و طردش كرد ؟
اينكا رهاآنان ونظام محبوبشان راآبرومندترساخت و مردم را به آن علاقه مندترنگردانيد ؟ اينجا نيزبزرگان عزيز وجناح هاي سياسي محترم مي توانند با موضع گيري آشكارعليه مفسدان و حمايت از قوه قضاييه بهترين خدمت را به اسلام و مردم ودرحقيقت به دنيا و ابديت خويش انجام دهند كه قرآن فرموده (( ومن جاهدفانمايجاهدلنفسه ، هركس مجاهده كند ، درحقيقت تنها براي خودش كرده است )) درغيراينصورت هركس به دليل تبارگرايي يا گروه گرايي از مجرمان حمايت كند . از خودآنهاست ، چرا كه رسول خداصلي ا.. عليه واله فرموده است (0 من رضي بفعل قوم فهو منهم ، هركس به كارقومي راضي باشد ، خوداز آنها محسوب مي شود )) در اين صورت آبروي چنين افراد ودسته هايي چه احترامي دارد ؟
11- شما بحمدا.. از مجتهداتي هستيد كه درزمينه اقتصاد نيز مطالعات گسترده اي داريد و به خوبي واقفيد كه وجود امنيت و حاكميت قانون شرط ضروري رشد و كارايي اقتصادي است .
فساد و قانون شكني دشمن توليد سالم و توسعه متوازن وعادلانه است . اين موضوع حقيقتي آشكارو عملي است كه صدها كتاب و مقاله علمي است كه صدها كتاب و مقاله علمي معتبرترين مجلات دانشگاهي دنيا درباره آن نوشته شده و آخرين كنفراس جهاني مبارزه با فساد نيزماه جاري ميلادي برگزارشده است . هرچه محيط براي فاسدان و متمردان از قانون ناامن ترشود ، بستر براي سرمايه گذاري سالم و مولد و اشتغال زا امن تر مي گردد. سرعت درتامين اين هدف مخصوصاً درشرايطي كه ميليون ها جوان بيكارچشم به اقدامات مثبت حكومت دوخته اند نبايد ناديده گرفته شود بديهي است ريشه كن كردن فساد تنها به اقدامات قوه قضاييه ممكن نيست . بلكه محتاج تلاش هاي مديريتي تمامي حاكميت است .
اميدواريم هرچه زودتر شاهد تلاش فعال قوه محترم قضاييه براي اطلاع رساني درمبارزه با فساد بنيان كن باشيم يقين دارم دراين راه از نصرت خداوند وحمايت مردم شريف ايران وپشتيباني رهبرعدالتخواه و مردمي ، برخوردارخواهيد بود و مطمئناً دولت ومجلس محترم نيز شما را دراين راه تنها نخواهند گذاشت .
با تجديد احترام
احمد توكلي
عضو هيات علمي دانشكده علوم اقتصادي و سياسي
دانشگاه شهيد بهشتي