دکتر جهانگیر بامداد صوفی جغرافیدان پیشکسوت و از پیشگامان دانش نوین جغرافیا در ایران،موسس و رئیس مدرسه عالی بازرگانی تهران و رشت و بنیانگذار دانشگاه گیلان روز جمعه۲۲ فروردین در تهران درگذشت.
نگاهی گذرا داریم به زندگینامه آن دانشمند فقید:
دکتر جهانگیر صوفی در ۱۳ بهمن ۱۳۰۴ شمسی در املش و در یک خانواده مشهور و متنفذ که از خوانین و فئودالهای بزرگ شمال و شرق گیلان بوند به دنیا آمد پدر ایشان مرحوم غلامحسین خان بامداد چهره ای فرهنگی و مدیر دبستان صوفیه املش بود تحصیلات ابتدایی خویش را تا پایه چهارم دبستان در دبستان صوفیه که والدش مدیریت و زعامت آن را برعهده داشت گذراند و سپس تحصیلات را در رودسر و رشت ادامه داد ودر سال ۱۳۲۲ موفق به اخذ دیپلم از رشت گردید سپس وارد دانشسرای عالی تهران شد و در رشته تاریخ و جغرافیا که آنزمان رشته ترکیبی بود تحصیل کرد و از محضر دکترمحمد حسن گنجی (بنیانگذار دانش جغرافیای نوین و پدر علم هواشناسی ایران) و دکتر احمد مستوفی (بنیانگذار و نخستین استاد ژئومورفولوژی ایران) تلمذ کرد در سالهای ۲۶-۲۷ دانش آموخته گردید و سپس به بهبهان رفت و دوران سربازی را در کسوت معلمی گذرند دو سالی در جنوب بود سپس به املش آمد و در دبستانهای این شهر معلمی کرد و بعد رهسپار تهران گردید به تدریس در دبیرستانهای این شهر پرداخت در سالهای ۱۳۰-۳۱ با اندوخته ای که خود فراهم نموده بود و با هزینه خویش نه با بورس دولت جهت تکمیل تحصیلات عازم فرنگ گردید و از راه عراق به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن وارد شد و در رشته جغرافیا ادامه تحصیل داد و مشغول گذراندن فوق لیسانس و دکتری جغرافیا گردید با اتمام درس به میهن بازگشت ودر سال ۱۳۳۴ به عضویت هیات علمی دانشگاه تبریز در آمد و نیز در این سال ازدواج کرد و با دختر یکی از خوانین مشهور که از اقوام نزدیکش بودند زندگی مشترک را آغاز کرد در دانشگاه تبریز جایگاه علمی موجه ای به دست آورد و نیز رئیس اداره دروس دانشگاه تبریز گردید سپس در سال ۳۶ به دانشگاه تهران منتقل شد و به تریبت شاگردان بسیار در بزرگترین مرکز آموزش عالی کشور مشغول گردید در دهه ۴۰ به ریاست مدرسه عالی بازرگانی تهران منصوب گردید و نیز قائم مقام دکتر عبده در موسسه علوم بانکی شد در سال ۱۳۴۶ مدرسه عالی بازرگانی رشت را تاسیس کرد و خود مدیریت آن را برعهده داشتت و چند سالی رئیس مدرسه عالی بازرگانی رشت بود در سال ۱۳۵۳با تصویب شورای گسترش آموزش عالی و در راستای قرار دادی که بین ایران و آلمان (به کمک دکتر اقبال) منعقد شد دانشگاه گیلان تاسیس شد واز سال ۱۳۵۶ کار خودرا با ۱۵۵ دانشجو ودر ۹ رشته آغاز کرد و مدرسه عالی بازرگانی رشت و مدرسه عالی مدیریت لاهیجان که در آن زمان تنها مراکز آموزش عالی گیلان بودنددر دانشگاه گیلان ادغام شدند و دکتر صوفی معاون اداری و مالی این دانشگاه تازه تاسیس گردید در واقع دانشگاه گیلان از سال ۱۳۴۶ با عنوان مدسه عالی بازرگانی که دکتر صوفی ریاست ان را برعهده داشت فعالیت خویش را آغاز نموده بود از این جهت دکتر جهانگیر بامداد صوفی بنیانگذار دانشگاه گیلان می باشد این استاد دانشمند پس از سالها تدریس در سال ۵۸ و یکسال پس از انقلاب بازنشسته شد و علیرغم پیشنهادات فراوان جهت تدریس در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی متعدد از این مهم کناره گرفت و درسکوت و به دور از هیاهو روزگار گذرانید دکتر صوفی را باید از نسل دوم جغرافیدانان دانشگاهی و آکادمیک ایران بعد از دکتر گنجی و دکتر مستوفی (نسل اول) دانست این جغرافیدان پیشکسوت در طول سالها تدریس شاگردان بسیاری تربیت نمود که بعدها از اساتید به نام جغرافیای ایران شدند چهره هایی چون مرحوم ،کتر حسین شکوهی، دکترسلطانی و دکتر مومنی. این استاد متواضع اهل شهرت و رسانه ای شدن نبود و در طول این سالها در سکوت و انزوا در تهران و پاریس می زیست سرانجام پس از سالها مجاهدت دراه نشر دانش و توسعه دانش جغرافیا در ایران در روز جمعه ۲۲ فروردین بر اثر بیماری و کهولت سن در۸۹ سالگی در دربیمارستان فرمانیه تهران دعوت حق را لبیک گفت .
دکتر صوفی دارای آثار چندی در دانش جغرافیاست که بیشتر آن کتابها در دهه ۳۰ تلیف گردیده و در آن زمان از ارزش علمی و تحقیقی بسیاری بهره مند بود از جمله:
۱- ۱- جغرافیا و روش تحقیق در آن ( ۴۹ صفحه- چاپ اول خرداد ۱۳۳۴ –چاپ دوم مرداد )که در این کتاب پس از ذکر مقدمه ای درباره مفهوم جغرایا و تقسیمات علمی آن از تحول و تغییرات این علم سخن به میان آمده و سپس در چگونگی روش تحقیق در آن بحث شده است.
۲- ۲- کلیات جغرافیای طبیعی (۴۲۸ صفحه و در مرداد ۱۳۳۸ در تهران) این کتاب مطابق شهادتنامه جغرافیای طبیعی برای دانشجویان رشته تاریخ و جغرافیا تنظیم گردیده است .طرح اصلی و تقسیم بندی فصول آن از سه جلد کتاب جغرافیای طبیعی تالیف امانوئل دومارتون می باشد این کتاب شامل ۵ بخش می باشد:ساختمان زمین –تقسیمات علمی دنیا –آبهای سطح کره-تحول شکل ناهمواریها و پراکندگی جغرافیایی نباتات و حیوانات در سطح کره
۳- ۳- انسان و طبیعت (۶۰ صفحه –آذر۱۳۳۸): در این رساله از روابط جغرافیایی انسان و طبیعت سخن رفته و برای مثال رابطه روستائیان خاور دور با طبیعت مسکونی آنها شرح داده شده است.