اختلاف نظر بازرگان، مطهری و امام درباره نوع نظام سیاسی ایران

تاریخ  –  حضرت امام وشخصیت های سیاسی نظر خود را دربارۀ نوع نظام سیاسی ایران اعلام کردند.

پس از مطرح شدن انجام رفراندوم ، بر سر نام و عنوان نظام سیاسی ایران که باید در رفراندوم مورد سؤال قرار گیرد ، اختلافاتی بروز کرد .

دولت موقت سعی داشت مفهوم “دموکراتیک” را به “جمهوری اسلامی ” اضافه کند که با مخالفت جدی امام و نیروهای انقلابی مواجه گردید . بازرگان در مصاحبه‌ای در تاریخ 4 بهمن 1357 به این مسأله اشاره کرد . نخست‌وزیر صراحتا از نظریه جمهوری دموکراتیک اسلامی پشتیبانی کرد و روزنامه‌های وابسته و نزدیک به گرایش او ، به اظهارات وی دامن زدند . مثلا کیهان با تیتر درشت نوشت :
بازرگان : به جمهوری اسلامی ، صفت دمکراتیک را باید اضافه کرد .
استدلال بازرگان این بود که نباید انتخاب‌های متعدد را از مردم سلب کرد و آنان را تنها بر سر دو راه قرار داد بلکه مفهوم دموکراتیک جنبه عامتری است که حتی می‌توان اسلام و هر نوع نظام حکومتی دیگر را بعدها در آن جا داد .

در راستای سخنان بازرگان ، دیگر چهره‌های دولت موقت نیز از نظریه دموکراتیک اسلامی دفاع نمودند . احمد صدر حاج سید جوادی ، وزیر کشور ، نیز گفت اگر بناست ما حکومت دموکراتیک داشته باشیم ، چرا این دموکراسی از آغاز رعایت نشود ، یعنی از نخستین قدم دوران جدید پس از نظام استبدادی ، مردم در انتخابات نوع جمهوری مختار باشند و رفراندوم ما از نظر سندیت و مشروعیت دارای استحکام و قوام قانونی مطلق باشد .

سید جوادی حتی از بازرگان نیز قدم جلوتر گذاشت و به کلی کلمه اسلام را حذف نمود و گفت : مناسب آن است که فقط مفهوم جمهوری دمکراتیک باشد تا در تدوین قانون اساسی بتوانیم آن را به هر شکلی در آوریم .

امام خمینی شدیدا با نظریه دموکراتیک اسلامی به مخالفت برخاستند و آن را نشانی از نفوذ و نماد غرب‌زدگی به حساب آوردند . ایشان فرمودند: فقط “جمهوری اسلامی” ، نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم .
همچنین در مصاحبه‌ای با حامد الگار به سیاستهای دولت موقت در القا کردن مفهوم دموکراتیک حمله کردند و فرمودند :
تا توانستند راجع به جمهوری اسلامی مخالفت کردند .

مثلا جمهوری باشد ، اسلام می‌خواهیم چه کنیم. جمهوری دمکراتیک باشد ، اسلامش نباشد ، آخرش که آن خوب خوبهایشان که درست و خوب صحبت می‌کند، می‌گفت : جمهوری اسلامی دموکراتیک ، ملت ما این را قبول نکرده گفتند آنچه م