گل گاو زبان

تقي غلامي-گل گاو زبان يك گياه علفي يكساله از گیاهان دارویی و دارای روغنی است که به علت خاصیت شفا دهندگی از مدتها قبل از اهميت خاصي برخوردار است.

اين گياه به احتمال زياد بومي منطقه مديترانه است ولي بعضي محققين عقيده دارند بومي خاورميانه است. كشت و كار گاوزبان بوسيله عربها در جنوب اسپانيا در قرون وسطي معرفي شد. اين گياه در بسياري از مناطق اروپا, غرب آسيا و آمريكاي شمالي مي رويد و اغلب بصورت وحشي در محل هاي لم يزرع و كناره رودخانه ها ديده مي شود. كشاورزان اين گياه را ازحالت وحشي جمع آوري و براي مصارف خانگي كشت مي نمايند.
بخش هاي هوايي به منظور اهداف دارويي درابتداي گلدهي از خرداد تا شهريور جمع آوري شده و در سايه خشك مي شوند.
گیاه مذكور دارای شاخه های تو خالی وابدار است و ارتفاع آن به 50 سانتی متر میرسد. برگهای این گیاه نسبتا بزرگ وچین خورده به رنگ سبز تیره و تخم مرغی شکل نوک تیزاند که به طور متنا وب بر روی ساقه گیاه قرار دارند. تمام سطح گیاه پوشیده از کرکهای سفید و منشعب است.گلهای این گیاه در انتهای ساقه قرار دارد و به رنگ روشن و ستاره ای شکل است. میوه این گیاه به شکل چهار فندق کوچک و به رنگ قهوه ای مایل به سیاه است. این گیاه در فرانسه “شکوفه آبی تندرستی” نامیده می شود. زیرا گلهای ان به رنگ آبی است و داروی خوبی است برای دهقانان که معمولا نیاز به تنفس بیشتر در هنگام کار کردن دارند.
بعضی از نویسندگان معتقد ند که نام لاتین آن یک اسم تغییر شکل یافته است به معنی “قلب ” و به معنی “من اورده ام” زیرا اعتقاد بر این است که این گیاه قلب را تقویت می کند.
امروزه ثابت شده که محصولات حاصل از برگها و پودر این گیاه خاصیت ضد افسردگی دارد و باعث افزایش نشاط روحی می شود. به طور مثال : شربت ساخته شده از پودر این گیاه خاصیت ضد افسردگی و ضد استرسهای روحی و آرامش دهنده و تسکین دهنده قلب می باشد. دم كرده آن براي التهاب مجاري ادرار, روماتيسم و بيماريهاي قلبي مفيد است.
تركيبات شيميايي:گل گاوزبان و برگ‌هاي آن داراي لعاب فراوان است. اين گياه داراي نيترات پتاسيم، رزين‌هاف مالات كلسيم، منگنز، منيزيوم، اسيد فسفريك و آلانتوئين است.
خواص دارويي:گاوزبان از نظر طب قديم ايران سرد است.
1) گل گاوزبان و برگ‌هاي آن تصفيه‌كننده خون است ، 2) آرام‌كننده اعصاب است، 3) عرق‌آور است، 4) ادرارآور است، 5) كليه‌ها را تقويت مي‌كند، 6) سرماخوردگي را برطرف مي‌كند، 7) براي از بين بردن سرفه از دم‌كرده گل گاوزبان استفاده كنيد ، 8) در درمان برونشيت موثر است، 9) بي‌اختياري دفع ادرار را درمان مي‌كند، 10) التهاب و ورم كليه را درمان مي‌كند، 11) در درمان بيماري سرخك و مخملك مفيد است، 12) ضماد برگ‌هاي گاوزبان براي رفع ورم موثر است، 13) برگ‌هاي گاوزبان را بپزيد و مانند اسفناج از آن استفاده كنيد، 14) برگ‌هاي تازه گل گاو‌زبان داراي مقدر زيادي ويتامين C مي‌باشد .
توصیه : گاوزبان بعلت داشتن آلکالوئید برای زنان حامله و کودکان مضر است.
هم اكنون كار برداشت گل گاو زبان از اراضي طبيعي و زير كشت استان گيلان آغاز شده است.
۵۰۰هكتار از زمينهاي استان گیلان زير كشت گياه دارويي گل گاو زبان است كه ‪ ۲۶۰هكتار آن توسط كشاورزان منطقه اشكورات رودسر كشت مي‌شود,اين گياه علفي يكساله ، از اواخر زمستان از خاك مي‌رويد و از اوايل ارديبهشت ماه تا پايان فصل تابستان گلهاي آن در چندين مرحله برداشت مي‌شود.
هرسال از زمينهاي زير كشت گياه طبي ” گل گاو زبان”در استان گيلان بيش از ‪ ۴۰۰تن محصول به ارزش اقتصادي بيش از پنج ميليارد ريال بر داشت مي‌شود. درحال حاضر هر كيلو گل گاو زبان خشك به قيمت ‪ تقريبا ۲۰هزار ريال در بازار عرضه مي‌شودكه در مقابل هزينه هاي داشت ،كاشت و برداشت بسيار ناچيز مي باشد .
ضمنا؛اين گياه به صورت خودرو در اراضي و دامنه‌هاي جنگلي شهرستانهاي رودسر، املشُ تالش، رودبار، رضوانشهر و آستارا مي‌رويد.